گونه‌شناسی مفهوم مرجعیت دانشگاهی از منظر اعضای هیأت علمی (مطالعه موردی دانشگاه امام صادق علیه السلام)

در دو دهه اخیر، مقوله مرجعیت علمی به عنوان یکی از الزامات اساسی برای تحقق تمدن نوین اسلامی و اقتدار ملی در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. با این حال، تمرکز انحصاری بر مرجعیت علمی در ادبیات موجود، منجر به نادیده گرفتن سایر گونه‌های مفهوم مرجعیت و ایجاد نوعی سردرگمی راهبردی در اولویت‌بندی منابع و تلاش‌های دانشگاهی شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تدوین گونه‌شناسی مفهوم «مرجعیت»، دانشگاه امام صادق علیه السلام را به عنوان یک نمونه مأموریت‌محور مورد مطالعه قرار داده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و پارادایم تفسیری به انجام رسیده و داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۳۱ نفر از اعضای هیأت علمی گردآوری و با روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شده است. یافته‌ها نشان داد مرجعیت نه یک ویژگی ثابت، بلکه رابطه‌ای اجتماعی میان سه رکن فاعل، محتوا و مخاطب است. در محور محتوا، گونه‌هایی نظیر مرجعیت علمی، مرجعیت تربیتی، مرجعیت در حل مسائل حاکمیت، مرجعیت عملی و اعتقادی و مرجعیت در دانشگاه‌داری شناسایی شدند. در محور فاعل، مرجعیت نهاد دانشگاه، مرجعیت اعضای هیأت علمی و استادان، مرجعیت تیم‌های حل مسئله و مرجعیت گروه‌های علمی به دست آمد. همچنین در محور مخاطب، جوامع علمی، حاکمیت و جامعه عمومی به عنوان مخاطبان اصلی احصا شدند. نتایج حاکی از آن است که تعیین گونه منتخب مرجعیت، پیش‌شرط اساسی برای پیکره‌بندی سازمانی و هم‌راستایی تلاش‌های مدیریتی در جهت تحقق چشم‌اندازهای موردنظر است.