برشماری الگوهای ذهنی مدیران ارشد در مواجهه با تغییر استراتژیک؛ مورد مطالعه شهرداری تهران

تغییر استراتژیک در سازمان‌های دولتی به‌دلیل ماهیت پیچیده‌شان همواره چالش‌برانگیز است. تنوع الگوهای ذهنی مدیران ارشد از چیستی، چرایی و چگونگی تغییرات، یکی از مهم‌ترین این چالش‌هاست که در صورت عدم مدیریت، به اجرای نادرست، مقاومت پنهان و فرسایش اعتماد سازمانی می‌انجامد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و دسته‌بندی این الگوهای ذهنی در میان مدیران ارشد شهرداری تهران انجام شده است. با بهره‌گیری از روش‌شناسی کیو، پس از استخراج ۱۱۷ گزاره از فضای گفتمان و غربالگری توسط خبرگان، ۴۱ گزاره به‌عنوان نمونه‌ی نهایی انتخاب و توسط ۲۳ مدیر ارشد مرتب‌سازی شد. داده‌ها با تحلیل عاملی و چرخش واریماکس تحلیل شدند. یافته‌ها هشت گونه ذهنی متمایز را آشکار ساخت که ۷۹٫۳ درصد از واریانس کل را تبیین می‌کنند: افق‌پردازان الگوی اسلامی، عدالت‌گستران تحول‌آفرین، مشارکت‌آفرینان ساختارشکن، پیشگامان هوشمندسازی، رفتارگرایان راهبردی، ایدئولوگ‌های نیازمحور، نهادگرایان شاخص‌محور و نوآفرینان فرایندمحور. تنوع و پراکندگی این گونه‌ها نشان‌دهنده‌ی پیچیدگی تفسیرهای مدیریتی و دشواری اجماع‌سازی در سازمان‌های عمومی است. یافته‌ها دلالت‌های کاربردی مانند نقشه‌برداری از توزیع گونه‌های ذهنی، طراحی بسته‌های ارتباطی متناسب و تشکیل کارگروه‌های تخصصی برای مدیریت تغییر در شهرداری تهران دارد.