حکمرانی زیست‌بوم کارآفرینی اجتماعی شهری در مسیر خلق ارزش عمومی: ارائه مدل مفهومی و تبیین نقش مدیریت شهری ششم

پیچیدگی فزاینده مسائل اجتماعی در شهرهای معاصر و ناکارآمدی رویکردهای سنتی مدیریت شهری، ضرورت بازاندیشی در الگوهای حکمرانی و حرکت به‌سوی سازوکارهای شبکه‌ای و مشارکتی را برجسته کرده است. در این میان، زیست‌بوم کارآفرینی اجتماعی شهری به‌عنوان چارچوبی نوظهور، امکان هم‌افزایی میان ظرفیت‌های نهادی، اجتماعی و کارآفرینانه را برای حل مسائل عمومی و خلق ارزش اجتماعی فراهم می‌سازد. با وجود گسترش ادبیات زیست‌بوم‌های کارآفرینی، بخش قابل‌توجهی از مطالعات بر رشد اقتصادی و عملکرد کسب‌وکارها متمرکز بوده و ابعاد حکمرانی و خلق ارزش عمومی در بستر شهری کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف توسعه مدلی مفهومی برای حکمرانی زیست‌بوم کارآفرینی اجتماعی شهری و تبیین نقش مدیریت شهری، به‌ویژه در چارچوب رویکردهای مدیریت شهری دوره ششم شوراهای اسلامی شهر، در شکل‌دهی و هدایت این زیست‌بوم انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون اسناد علمی مرتبط با سه حوزه زیست‌بوم کارآفرینی، کارآفرینی اجتماعی و حکمرانی شهری انجام شده و داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل و سازمان‌دهی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که زیست‌بوم کارآفرینی اجتماعی شهری از شش مؤلفه کلیدی شامل حکمرانی تسهیلگر شهری، شبکه بازیگران، قابلیت‌های توانمندساز، سرمایه اجتماعی، زیرساخت‌های پشتیبان و پیامدهای خلق ارزش عمومی تشکیل شده است. در این میان، حکمرانی تسهیلگر شهری با تأکید بر رویکردهای مشارکتی و محله‌محور، نقش محرک نهادی را ایفا کرده و زمینه شکل‌گیری تعاملات شبکه‌ای و فعال‌سازی ظرفیت‌های زیست‌بوم را فراهم می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد مدیریت شهری در این چارچوب صرفاً نقش اجرایی ندارد، بلکه به‌عنوان معمار نهادی زیست‌بوم، از طریق تنظیم قواعد تعامل، تقویت مشارکت ذی‌نفعان و تسهیل جریان منابع، زمینه خلق ارزش عمومی را فراهم می‌سازد.